Xhami
turqisht cami · arabisht ǧāmiʿ
Xhami quhet më saktë një faltore ku falet namazi i xhumasë. Fjala do të thotë “ajo që bashkon”. Një faltore e vogël pa namaz të xhumasë quhet mesxhid.
Çfarë shihni në sallën e namazit
1234
Në sallën e namazit
Mihrabi
arabisht miḥrāb · turqisht mihrap
Kamarja në mur që tregon drejtimin e namazit për nga Meka. Kur falemi me xhemat, para saj qëndron imami që e udhëheq namazin. Në xhaminë tonë ka kornizë të artë.
Minberi
arabisht minbar · turqisht minber
Foltorja me shkallë të gjata pranë mihrabit. Prej këtu imami mban hutben në namazin e xhumasë dhe në ditët e festave.
Levhat (pllakat me emra)
turqisht levha · pllakë kaligrafie
Pllaka të rrumbullakëta me emra të shkruar me kaligrafi arabe (hat). Në shumë xhami turke aty janë Allahu dhe Pejgamberi Muhamed. Atyre u shtohen katër halifët e parë, Ebu Bekri, Omeri, Osmani dhe Aliu, si dhe nipërit e Pejgamberit, Hasani dhe Hyseni.
Kursia
turqisht kürsü
Një ndenjëse e ngritur ose një foltore e vogël nga ku imami mban ligjërata dhe mësime. Ndryshe nga hutbeja e xhumasë, që mbahet nga minberi.
Kibla
arabisht qibla · turqisht kıble
Drejtimi i namazit për nga Qabja në Mekë. Nga Hamburgu ajo është afërsisht në juglindje. E gjithë salla është e kthyer nga ajo.
Qilimi i namazit
turqisht seccade (sexhadeja, qilimi personal i namazit)
Gjatë namazit balli, duart dhe gjunjët prekin dyshemenë. Prandaj në qilim shkelet vetëm pa këpucë. Vijat e tij tregojnë radhët ku falemi sup më sup. Radhët quhen saf.
Njerëzit
Imami
arabisht imām
Udhëheq namazin me xhemat, mban hutbe dhe mësime. Tek ai mund të drejtoheni për pyetje fetare dhe këshillim shpirtëror.
Myezini
arabisht muʾaḏḏin · turqisht müezzin
Thërret ezanin dhe e ndihmon imamin gjatë namazit me xhemat.
Xhemati
arabisht ǧamāʿa · turqisht cemaat
Bashkësia e atyre që falen, por edhe vetë namazi me xhemat. Në xhaminë tonë ai fillon në kohët e kalendarit të namazit. Sabahu fillon gjysmë ore para lindjes së diellit.
Namazi
Namazi
arabisht ṣalāt · turqisht namaz
Lutja rituale, pesë herë në ditë. Ka një rend të caktuar me qëndrim në këmbë, përkulje, sexhde dhe ulje.
Ezani
arabisht aḏān · turqisht ezan
Thirrja për namaz në arabisht. Ajo fton për secilin nga pesë namazet.
Abdesti
arabisht wuḍūʾ · turqisht abdest
Pastrimi ritual para namazit. Lahen duart, goja, hunda, fytyra, krahët dhe këmbët. Mbi kokë kalohen duart e lagura. Xhamitë kanë abdesthane të veçanta për këtë.
Namazi i xhumasë
turqisht Cuma namazı
Namazi i drekës të premteve, që falet me xhemat dhe me hutbe. Është namazi më i rëndësishëm me xhemat gjatë javës.
Hutbeja
arabisht ḫuṭba · turqisht hutbe
Fjalimi fetar në namazin e xhumasë dhe në ditët e festave. Imami e mban nga minberi.
Tespihu
turqisht tesbih
Varg rruazash për lutje, zakonisht me 33 ose 99 rruaza. Me të numërohen fjalët e lavdërimit të Zotit.
Viti dhe festat
Ramazani
arabisht ramaḍān · turqisht Ramazan
Muaji i agjërimit. Nga agimi deri në perëndim të diellit nuk hahet dhe nuk pihet. Kalendari islam ndjek hënën. Prandaj Ramazani fillon çdo vit rreth njëmbëdhjetë ditë më herët.
Syfyri, imsaku, iftari
turqisht sahur, imsak, iftar
Syfyri është ngrënia para agimit. Me imsakun fillon agjërimi. Me iftarin në perëndim të diellit agjërimi çelet, shpesh së bashku në xhami.
Bajrami
turqisht bayram
Ditë feste. Dy festat e mëdha janë Ramazan Bajrami në fund të muajit të agjërimit dhe Kurban Bajrami.
Kandili
turqisht kandil
Pesë net të veçanta në vitin islam, për shembull nata e lindjes së Pejgamberit Muhamed (Nata e Mevludit). Emri vjen nga kandilat me vaj që ndriçonin xhamitë në këto net.